Dünya, 28 Şubat 2026’da yeni bir savaş cephesi ile tanıştı. ABD ve İsrail İran’a saldırdı. Tahran’ın mukabele kapasitesi ile ilgili olarak, yaygın olan tahminlerin aksine, bu saldırılara koordineli ataklarla cevap verildi. İsrail başta olmak üzere, ABD ile askeri iş birliği olan bölge ülkelerine füzeler ateşlendi. Askeri ve sembol niteliğindeki hedefler vuruldu.
Orta Doğu’nun lüks tatil merkezlerinde oteller ve havalimanları şiddetli füze ve dron saldırıları ile adeta devre dışı bırakıldı. Dubai, Doha, Riyad başta olmak üzere, bölgenin parlayan turizm yıldızlarının ışıkları karardı, gökleri sessizleşti. Uçuşlara kapandı.
Savaş öncesinde, bölge, küresel turizm pastasından yıllık 450 milyar dolar civarında bir pay alıyordu. Amman, Cidde, Doha, Dubai ekonomileri bu gelir ile ekonomik çarklarını döndürebiliyordu. Şimdi bu alanda bütün beklentiler sıfırlandı.
Körfez ve çevresine yönelik seyahat güven endeksi sıfırlandı. Uçuş panolarındaki ışıklar söndü. Seyahat lojistiği için en önemli koridorlarda hareket kısıtlandı.
Uçuş iptalleri sadece ilk aşama idi. Asıl darbeyi, uzun yıllardır verilen çabalar ve kazanılan güven duygusu gördü. Orta Doğu turizm endüstrisi, bölgeyi güvenli bir destinasyon olarak konumlandırabilmek için çok emek vermişti. Hepsi boşa çıktı. Binlerce insan bölgede mahsur kaldı. Patlayan sarsıntı bütün bölge ülkelerini salladı.
Orta Doğu Semaları Bomboş
Savaşın başından bu yana günler geçti, ama ulaşım hala aksıyor. Uçuş izleme platformlarına göre BAE, Katar, Kuveyt, Bahreyn, Irak, Ürdün, Lübnan ve İsrail semaları boş. Emirates, Etihad, Qatar Havayolları uçakları yerde. 8 Mart tarihli verilere göre yaklaşık 1.700 uçuş iptal oldu. Emirates 7 Mart, Etihad ise 5 Mart itibarıyla yolcu taşımacılığını durdurdu. Qatar Havayolları ise hiçbir uçuş gerçekleştirmiyor.
Bu riskler, Avrupa ile Güney Asya arasındaki rotaları, Kafkasya bölgesinden dolanmaya zorluyor. Alternatif olarak Kuzey Doğu Afrika üzerinden Hint Okyanusuna bir rota sunuluyor. Bunun sonucu ise, uçuş sürelerini uzaması, yakıt tüketiminin artması ve bilet fiyatlarının pahalanmasıdır. Daha da vahim olanı ise petrol fiyatlarının yükselmesidir.
Sadece bölge havayolları değil, küresel rakipler de olumsuz etkileniyor. Örneğin Lufthansa bölgeye uçuşları sınırladı. Dubai uçuşlarını bir süre iptal etti. Tel Aviv ve Tahran başta olmak üzere, Körfez bölgelerine sefer yapmıyor.
Milyarlarca dolar havaya uçuyor
Bölgenin 2025 yılında ağırladığı turist sayısı 100 milyon civarında idi. 2026 için vahim düşüş beklentisi var. Savaş öncesi büyüme beklentisi yüzde 13 idi ve şimdi bu düşüş endişesine dönüştü.
Bölgenin bu yıl ağırlayabileceği turist sayısında yüzde 15 ile yüzde 25 arasında bir düşüş riski var. Bunun sayısal karşılığı 25-35 milyon daha az turist olacaktır.
Bu düşüşe paralel olarak harcamalar da azalacaktır ve bu miktarın da 45 milyar doları bulması ihtimal dahilindedir.
Bu kriz neden daha derin?
Misilleme saldırıları körfez ülkelerinin turizm damarlarını vuruyor. Bölgenin kıtalararası uçuşlarda önemli bir merkez olması nedeniyle, riskin etkileri Avrupa’dan Doğu Asya’ya kadar uzanıyor. Çatışmalar sona erse de endişe uzun bir süre devam edecektir.
Bölge ülkeleri son birkaç yılda turizm gelirlerine bağımlı hale geldi. Mesela Suudi Arabistan 2019’dan bu yana turizme yöneldi ve büyük bir Pazar payı yakaladı. Patlayan kriz bütün kazanımları bir anda yok edebilir.
Turizm Uzmanları ne diyor?
Mevcut manzaranın, 11 Eylül sonrasını andırdığı söylenebilir. Aynı sessizlik var. Ama bu krizin etkileri bütün Dünyayı sarıyor. Havayollarının ertelenen planlarına paralel olarak, yolcular da seyahat planlarını değiştirmeye başladılar. Seyahat sektörünün yumuşak karnı istikrarsızlıktır. Bu da belirsizliği körükler.
Evde kalma eğilimi güçleniyor
İlk veriler, insanların evlerine yakın destinasyonlara yöneldiğini gösteriyor. Almanlar, Fas ve Yunanistan gibi ülkelere öncelik veriyor. İtalyanların ilgisi de Hırvatistan, Çekya, Norveç ve İspanya’ya doğru kayıyor. İngilizler benzer bir eğilim sergiliyor; Malta, Fas ve Karadağ alternatif seçenekler olarak daha fazla öne çıkıyor. Güvenli kalması şartı ile Türkiye’ye dönük tercihlerin dengeli olduğu söylenebilir.
WTTC Başkanı ve CEO’su Gloria Guavera iyimser
“Seyahat ve turizm sektörü krizlere dayanıklıdır. Deneyimlidir. Küresel bağlılık, ekonomik istikrar ve refah için her zaman güvenli bir liman olmuştur.
Bir başka görüş ise daha değişik bir perspektif sunuyor. 2026 ITB Berlin Turizm Fuarı içler acısı bir manzaraya sahne oldu. Orta Doğu ülkelerine ayrılmış olan salonlar boş kaldı.
Akwaaba African Travel Market kurucusu Ikechi Uko konuşmasında, savaşın anlamsızlığına vurgu yaptı. “Turizm hareketliliğinin rotası değişti. Bölgeye ziyaret planlayan turistlerin rotası neredeyse tamamen değişti.”
“Savaş daha da sertleşirse, düzensiz saldırılar yükselerek kitlesel riskler ortaya çıkarırsa, turizm uzun bir süre belini doğrultamaz. Bu sürece müdahil olacak ve tarafları barışa zorlayacak bir küresel otorite de yok.”
“Bölgeden kaçan turist Afrika’ya da yönelebilir. Kenya, Nijerya, Seyşeller, Fas, Tunus, Mauritus, Güney Afrika, Tanzanya, Angola, Moritanya otelleri bu yaz dolabilir. Ancak, kıtanın bir dezavantajı, orta ve orta üst gelir gruplarına hitap edecek altyapının ve hizmet standartlarının olmamasıdır.”
Zor zamanlarda dayanma gücü
ABD Başkanı ateşe benzin dökmeyi tercih ediyor. Başkan, saldırıların en az 1 ay ve hatta daha da uzun sürebileceğini söyledi ve manzarayı daha da kararttı. Eğer barış daha kısa sürede sağlanırsa, turizm sektörü çabuk toparlayacaktır. Ama bu toparlama kalıcı bir istikrar ve düzenli bir turist akışı anlamına gelmeyebilir.
Turizm endüstrisinin aktif beklemeyi tercih etmesi gerekir
Yani, işgücünü korumalı. Tanıtım ve pazarlamaya ağırlık vermeli. Mevcut konuklara standartların üstünde hizmet sunmalı. Küresel kampanyalarla talebi teşvik etmeli.
Yorum Yap